#woordenvantroost wil tijdens corona en lang daarna mensen een hart onder de riem steken. We willen verbinden, troost bieden, samenhorigheid opwekken. Myrthe Wastyn & Justine Vandekerckhove, twee studenten tweede bachelor pedagogische wetenschappen aan UGent, wilden tijdens hun stage een steentje hieraan bijdragen.  Hier lees je over hun onderzoek naar ons leven tijdens de COVID-pandemie…


We stelden aan dertien mensen die telkens een andere positie innemen in de maatschappij, drie dezelfde vragen stellen. Hierna hebben we alle antwoorden geanalyseerd en vervolgens samengevoegd tot een geheel, waar je jezelf misschien in herkent en kracht uit kan putten.

In het artikel halen we aan hoe de eerste lockdown en corona in zijn geheel ervaren werd. Daarnaast ook een vergelijking met de tweede lockdown. Hierbij komen een aantal pijnlijke, minder positieve momenten aan bod. Dat is nu eenmaal wat corona teweeg brengt. We hopen zo wat herkenning te bieden aan de situatie waarin jij eventueel ook zit. 

Huidhonger

Zowat iedereen snakt naar sociaal contact. Alle contacten uit ons volledig sociale netwerk vielen weg, waardoor eenzaamheid een sterke emotie werd. We zijn sociale wezens die nood hebben en gelukkig worden van mensen rondom ons. We hebben huidhonger, we willen knuffelen, mensen fysiek aanraken. Die noden werden verlicht door mensen op te bellen of te facetimen. Er werd creatief omgegaan met de technologie zoals online aperitieven, sporten, daten etc. Uiteraard blijven deze contacten onpersoonlijk en heeft niet iedereen deze digitale mogelijkheden. 

Wie sociaal contact zegt, denkt ook aan bijeenkomsten die vele mensen samenbrengt zoals een geboorteplechtigheid, lentefeest etc. Deze moesten uitgesteld worden. Uitstellen kan echter niet bij begrafenissen, daarnaast mochten er maar een beperkt aantal mensen aanwezig zijn. Sommigen vonden dit emotioneel zeer zwaar, ze konden niet op een gepaste wijze afscheid nemen.

Een maatschappelijk werkster vertelde ons een anekdote, die de situatie zeer concreet maakt. Ze regelde een ‘buitenbezoek’ voor een echtgenoot die al vier weken zijn vrouw niet meer gezien had. Uiteindelijk mochten ze elkaar zien op afstand zonder aanrakingen. “Ik moest tegen hen zeggen dat ze niet dicht bij elkaar mochten komen, hen ‘controleren’ gezien die vrouw ook dementerend is. Ik vond het onmenselijk erg om tegen een koppel dat meer dan vijftig jaar getrouwd is te zeggen dat ze niet dicht bij elkaar mochten zitten. En toch was die meneer zeer dankbaar, terwijl ik me daar slecht bij voelde.” 

Rollercoaster van emoties

Een verpleegkundige haalde aan dat het op haar werk een emotioneel zware periode is die ze moeilijk van haar af kan zetten als ze thuis is. Ze vertelde dat ze haar vaak eenzaam voelt en dat het enorm zwaar is om met de overlijdens om te gaan. Daarnaast is het hartverscheurend wanneer niet iedereen geholpen kan worden door het gebrek aan middelen of omdat het virus te hard toeslaat. Ook de strenge bezoekregels, de angst, het verdriet en het lijden zorgt voor emotioneel zware periodes. Ze vertelde ons een pakkende anekdote: “Ik kon tijdens de eerste golf een hele lieve dame niet helpen doordat er niet voldoende zuurstofbakken waren en er geen ziekenhuisopname mogelijk was. Ze is gestorven door zuurstoftekort … Je voelt je op dat moment machteloos en hebt gevoelens van schuld.”

Ook een maatschappelijk werkster vanuit de sociale dienst van een woonzorgcentrum had het moeilijk. Ze werd geconfronteerd met een onbekende vijand, er was weinig info en er moest snel actie ondernomen worden. Dit zorgde voor een enorme druk, elke week werd lastiger en lastiger. Ze vertelt: “Je zit op een sneltrein waarvan je niet weet wanneer je eraf kunt en wat de eindbestemming zal zijn. Zeer veel onzekerheid, onduidelijkheid, twijfels.” Daarnaast werd haar empatisch vermogen voortdurend aan de dag gelegd. Vele families uiten op allerlei manieren hun ongenoegen waardoor ze vaak botste op haar grenzen. Ze had nood aan ventileren bij collega’s, maar door corona kon dit niet.

Ook een studente die in opname zat tijdens de eerste lockdown vertelde hoe zwaar die periode voor haar was, voornamelijk het verbod op bezoek woog door. Ze kon met niemand anders praten dan haar mede lotgenoten, 24/7 werden ze met elkaars problemen geconfronteerd waardoor het emotioneel vaak niet te houden was. Ze hebben er echter wel een hechte band aan over gehouden.

Een OKAN-leerkracht vertelde dat het lesgeven niet altijd soepel verliep. De meeste leerlingen hadden geen computer thuis, er werden er uitgedeeld maar deze waren niet handig om mee te werken. Bij één gezin liep de communicatie zeer stroef waardoor ze niet anders kon dan bij hen thuis gaan. Toen ze de thuissituatie van de leerling zag, was het voor haar een wake-up call. 

Alleen maar negatief nieuws

Een gepensioneerde vrouw vertelde ons dat de media een negatieve invloed had. Er was het ene onheilspellende nieuwsbericht na het andere. Daaruit putte ze geen hoop. Uit alle interviews kwam naar voor dat op zoek gaan naar een manier om de negatieve energie en emoties kwijt te kunnen essentieel was. Voor corona gingen mensen sporten, op café, winkelen, op reis etc. Dit was jammer genoeg niet meer mogelijk. Waardoor velen op zoek gingen naar andere bezigheden en van iets anders gingen genieten. 

Vragen en onzekerheden

Corona roept bij iedereen vragen op, wat voor onzekerheid en angst zorgt. Hoe sterk is het virus? Wat zijn de specifieke regels? Is het nog verantwoord om als 70-plusser naar de winkel te gaan? Zal ik ooit nog mijn niveau in de sport halen? Een mama vertelde een pakkende anekdote in verband met haar zoon die vroeg: “Mama wat gebeurt er met mij als jij en papa sterven aan corona?”. Ook een maatschappelijk werkster vertelde een pakkende anekdote die de situatie zeer concreet maakt. Ze vertelde ons dat een demente bewoner de maatregelen in verband met corona probeert te begrijpen, hij vroeg zich af: “Wie is die pestkop van corona eigenlijk? Is dat een man of een vrouw? Dat ze die maar rap vinden en in de bak steken.” We kunnen concluderen dat angst overal zit, er moet tijd gemaakt worden om over alle vragen te reflecteren. 

Tweede lockdown

Er is weinig tijd geweest om te recupereren na de eerste lockdown. Dat is een feit. Verder worden de dagen steeds korter en is het slechte weer een boosdoener. Dit zorgt ervoor dat de tweede lockdown door velen als heftiger ervaren wordt. Een maatschappelijk werkster geeft toe hierdoor minder draagkracht te hebben en emotioneler te zijn, wat leidt tot een kort lontje. We hebben zo’n voorgevoel dat dit bij velen het geval is. Dat is volledig oké.

Verder worden er steeds meer testen gedaan bij personeel werkzaam in de zorg. Met als gevolg dat een hoofdverpleegkundige steeds opnieuw de planning moet reorganiseren wanneer iemand wachtende is op een resultaat van de test en/of negatief getest is. Dit brengt stress met zich mee en zorgt voor een constante staat van ‘waakzaamheid’. 

Voor mensen die aan telewerk doen, maar ook voor studenten ziet de tweede lockdown er relatief hetzelfde uit als de eerste. Er wordt nog steeds gewerkt en gestudeerd van thuis uit. Dit kan soms zwaar doorwegen. Een team die van thuis uit werkt zette een initiatief op poten om de werkdag aangenamer te maken. Namelijk een virtuele coffee-chat, zo is er toch wat sociaal contact. 

Er zijn zeker ook positieve verschillen in vergelijking met de eerste lockdown. Kinderen kunnen opnieuw naar school, al is het maar een paar dagen in de week. Dit is aangenaam voor zowel de kinderen als de ouders. Verder kunnen we nog steeds niet-essentiële verplaatsingen doen. Er kan eens buiten de eigen omgeving gewandeld worden, dit is wat velen nu doen.

Iedereen wordt echter wel achterdochtiger. Die anderhalve meter afstand is stilletjes aan een gewoonte, en wanneer iemand dichterbij komt voelen velen zich al snel ongemakkelijk zo blijkt.  

Ondanks alle negatieve aspecten probeerde iedereen actief te blijven en te genieten van hun leven op een andere manier dan voor corona. In het artikel “Anders leven tijdens corona” vindt u hoe enkele mensen omgingen met deze veranderingen en waar ze kracht uit halen. Check dus zeker dat artikel! 

Myrthe Wastyn & Justine Vandekerckhove
Studenten aan de Universiteit van Gent

Reageer